X
تبلیغات
پیگیری - شیمی درمانی در سرطان پستان
اطلاعات علمی و پرسش وپاسخ بیماران مبتلا به سرطان پستان
 

شيمي درماني در سرطان پستان

شيمي درماني چيست؟

وقتيكه در درمان بيماري از دارو استفاده مي‌شود در واقع شيمي‌درماني بكار گرفته شده است. اما آنگونه كه مصطلح شده است استفاده از داروهاي مخصوص درمان سرطان را شيمي‌درماني مي‌گويند داروهاي ضد سرطان سلول‌هايي را كه به صورت نامناسب رشد مي‌كنند، نابود كرده يا رشد آنها را كند مي‌كند. شيمي‌درماني به دو شكل تزريقي و خوراكي بكار مي‌رود. توجه داشته باشيد كه اين داروها مي‌توانند روي سلول‌هاي طبيعي هم اثر ناخوشايند داشته باشند ولي پس از پايان دوره شيمي‌درماني اكثر سلول‌هاي طبيعي به سرعت بهبود يافته و به حالت اولشان برميگردند. شما بايد اين عوارض را بشناسيد و توصيه‌هاي لازم را بكار گيريد تا شدت و مدت آن حتي‌الامكان كاهش يابد.

اين عوارض به اين معني نيست كه در همه افراد بروز مي‌كند بلكه احتمال دارد در برخي اشخاص پيدا شود و اين بستگي به وضعيت روحي و جسمي هر بيمار دارد. برخي از بيماران پس از مدتي نسبت به داروها سازگاري پيدا مي‌كنند و عوارض ايجاد شده هم از بين مي‌رود.

 

آيا شيمي‌درماني درد دارد؟

معمولاً مصرف داروهاي شيمي‌درماني درد ندارد اما اگر در هنگام تزريق دردي احساس كرديد به پزشك يا پرستار مسئول تزريق فوراً اطلاع دهيد.

 

دورة درمان يا شيمي‌درماني چه مدت طول مي‌كشد؟

مدت درمان و فاصله بين درمانها به نوع دارو و رژيم بكار برده بستگي دارد. شيمي‌درماني ممكن است بصورت روزانه و هفتگي يا تزريقات ماهانه انجام شود. معمولاً داروها را به ترتيبي ميدهند كه در فاصله دو تزريق فرصت كافي براي رشد و ترميم سلول‌هاي طبيعي آسيب ديده باشد و بدن توان طبيعي خود را از نو به دست آورد.

 

آيا همزمان با شيمي‌درماني مي‌توان داروهاي ديگر مصرف كرد؟

چون بعضي از داروها ممكن است در عمل و اثر داروهاي شيمي‌درماني اشكال ايجاد كنند حتماً لازم است پزشك را در جريان داروهايي كه مصرف مي‌كنيد قرار دهيد و هيچ وقت سرخود دارويي را مصرف نكنيد.

 

آيا در طول درمان با شيمي‌درماني مي‌توان بچه‌دار شد؟

در طول دوره شيمي‌درماني تا اطلاع بعدي نبايد بچه‌دار شد اما روابط زناشويي ممنوع نيست.

 

آيا درمان با داروهاي شيمي‌درماني براي اطرافيان بخصوص بچه‌ها ضرر دارد؟

خير. داروهاي شيمي‌درماني روي اطرافيان شما تأثيري ندارند.

 

آيا در طي درمان مي‌شود موها را رنگ يا فر كرد؟

خير. حتي‌الامكان از اين كار پرهيز كنيد زيرا ريزش مو را افزايش ميدهد.

 

آيا در طي دوره شيمي‌درماني مي‌شود به شغل خود ادامه داد؟

در صورتيكه شغل شما سخت و زيان‌آور نباشد و باعث خستگي شما نشود ادامه دادن به كاردر بهبود وضعيت روحي شما كمك هم ميكند.

 

آيا در طي دوره شيمي‌درماني مي‌توان ورزش كرد؟

ورزش‌هاي سبك كه سبب خستگي بيش از حد شما نشود مانند شنا و پياده روي مجازند.

 

در طي دوره شيمي‌درماني آيا رژيم غذايي خاصي بايد رعايت شود؟

در طي شيمي‌درماني حتي‌الامكان سعي كنيد از مواد غذايي سالم و تازه استفاده كنيد مصرف گوشت، مرغ، ماهي، سبزيجات و ميوه توصيه مي‌شود. پرهيز غذايي خاصي وجود ندارد مگر در افراديكه قبل از شيمي‌درماني  بعلت مشكلات ديگري مثل بيماري قند يا افزايش چربي خون يا فشار خون مجبور به رعايت رژيم غذايي خاصي بوده‌اند.

 

عوارض داروهاي شيمي‌درماني چيست؟

شايعترين عوارض عبارتند از تهوع و استفراغ، بي‌اشتهايي، اسهال، يبوست، ناراحتي دهان و گلو، ريزش مو، احتمال عفونت (كه با علائمي مثل تب، لزر، عرق كردن هنگام خواب، اشكال در دفع ادرار و سرفه شديد بروز مي‌‌كند) ناراحتي پوستي، نامنظم شدن عادت ماهانه و يا قطع آن در خانمها، احساس ضعف و خستگي و تنگي نفس، خواب رفتگي و گزگز در انگشتان و اختلال در تعادل، تورم صورت و دستها و پاها و يا شكم.

 

با عوارض شيمي‌درماني چكار كنيم؟

الف: تهوع و استفراغ

چون اكثر داروهاي شيمي‌درماني مخاط روده را تحريك مي‌كنند معمولاً همراه با داروهاي شيمي‌درماني داروهايي براي جلوگيري از حالت تهوع و استفراغ به شما داده مي‌شود با اين همه اگر نكات زير را رعايت كنيد از حالت تهوع و استفراغ شما كم خواهد شد.

1-     هربار كه غذا مي‌خوريد كم بخوريد و دفعات غذاخوردن خود را افزايش دهيد.

2-     مايعات را يك ساعت قبل از غذا بخوريد نه همراه آن

3-     خوردن غذاهاي خشك و سرد توصيه مي‌شود.

4-     از مصرف غذاهاي چرب و سرخ شده خودداري كنيد.

5-     از مصرف غذاهاي داغ و ادويه دار خودداري كنيد.

6-     قبل از اينكه احساس گرسنگي ايجاد شود غذا بخوريد.

7-     بسيار آهسته غذا بخوريد و پس از خوردن غذا يك ساعت استراحت كنيد.

8-     در طول دوره به طور دائم نوشيدني خنكي را با ني ميل كنيد.

9-     روزي 3 ليتر آب بنوشيد (12 ليوان)

10-  قبل از شيمي‌درماني چيزي نخوريد و بعد از آن هم غذاي سبك ميل كنيد.

11-  وقتي كه تهوع داريد با كتاب و تلويزيون و فعاليت‌هاي ديگر خود را مشغول كنيد تا فكرتان از تهوع و استفراغ منحرف شود.

12-  موقعيكه تهوع و استفراغ شديد است حتي‌الامكان نخوابيد.

13- سه روز اول پس از انجام شيمي‌درماني سعي شود از گوشت‌هاي سفيد مثل مرغ و ماهي استفاده شود و پس از اين مدت مي‌توان از گوشت قرمز بخصوص ماهيچه استفاده كرد.

14-  از رفت و آمد كسانيكه بوهاي تندي مثل سيگار و عطر تند از آنها به مشام ميرسد در اطراف خود جلوگيري كنيد.

15-  بعد از غذا تا 2 ساعت به حالت نشسته استراحت كنيد و از دراز كشيدن خودداري كنيد.

16-  موقعيكه حالت تهوع داريد از راه دهان نفس عميق بكشيد.

17-  قرص متوكلوپراميد 2 عدد هر 4 ساعت (در ساعات بيداري) تا 5 روز

18-  قرص دگزامتازون يك عدد هر 4 ساعت (در ساعات بيداري) تا 5 روز

19- در صورتي‌كه روشهاي فوق موثر نباشد يك ليتر سرم قندي نمكي هر 8 ساعت تزريق نموده و داخل هر ليتر دو آمپول متوكلوپراميد اضافه كنيد.

 

ب: بي‌اشتهايي

معمولاً بي‌ا‌شتهايي در چند روز اول پس از شروع هر دوره درماني پيدا مي‌شود. براي رفع بي‌اشتهايي نكات زير را رعايت نمائيد.

1)      دفعات غذا خوردن را زياد كنيد ولي هر بار مقدار كمي بخوريد.

2)      قبل از غذا خوردن قدم بزنيد.

3)    در اثر داروهاي شيمي‌درماني ممكن است اختلالي در پرزهاي چشايي پيدا شود و اشتهاي شما به گوشت و فراورده‌هاي گوشتي از بين برود با زدن چاشني‌ها و سس‌هاي گوناگون به گوشت مي‌توانيد آن را خوشمزه كنيد.

4)      سعي كنيد ظاهر غذاها اشتها آور باشد.

5)      در صورت امكان با دوستان و خانواده غذا بخوريد.

 

ج: اسهال و يبوست

اگرد چار اسهال و درد و انقباض شكم شديد، پزشك معالج خود را در جريان بگذاريد و نكات زير را رعايت كنيد.

1)      مايعات فراوان بخوريد مثل آب، آب سيب، چاي كمرنگ

2)      مايعات خيلي سرد و يا خيلي گرم نخوريد و از نوشابه‌هاي گازدار استفاده نكنيد.

3)      غذا به مقدار كم و به دفعات متعدد بخوريد.

4)      از خوردن غذاهايي كه باعت درد شكم مي‌شوند مثل قهوه، سوپ، كلم، گل كلم، ادويه جات، شيريني‌جات خودداري كنيد.

5)      از موز، مركبات و سيب‌زميني استفاده كنيد.

در صورت يبوست به پزشكتان اطلاع دهيد و

1)      مايعات زياد بخوريد.

2)      از غذاهاي نرم استفاده كنيد.

3)      از ميوه، سبزيجات پخته و نان سبوس دار استفاده كنيد.

4)      ببيشتر فعاليت و حركت كنيد.

5)      از مصرف شياف و ملين خودسرانه پرهيز كنيد.

 

د: ناراحتي دهان و گلو

بعضي داروهاي شيمي‌درماني ممكن است باعث خشكي و يا زخم شدن دهان شود و يا در وقت فرو دادن غذا و يا جويدن اشكالاتي بوجود آورد. رعايت نكات زير مي‌تواند به حل مشكل كمك كند:

1)      مايعات زياد بخوريد

2)      آب نبات‌هاي كم شيرين بمكيد

3)      خوراكي‌هاي آبدار مثل بستني، ژله و عصاره گوشت بخوريد

4)      غذاهاي نرم بخوريد

5)      از مصرف خوراكي‌هاي اسيدي مثل گوجه‌فرنگي، پرتقال و غذاهاي ترش پرهيز كنيد

6)      دهان و لثه‌هايتان را تميز نگهداريد

7)      از مسواك نرم استفاده كنيد و دندانهايتان را به آرامي مسواك بزنيد.

8)    روزي چندبار با محلول‌هاي دهانشويه قرقره كنيد. شما مي‌توانيد با مخلوط كردن يك قاشق چايخوري نمك و يك قاشق چاي‌خوري جوش شيرين در 6 ليوان آب جوشيده ولرم براي خودتان محلول دهان‌شويه درست كنيد.

9)      سيگار نكشيد

10)   در صورت زخم شدن دهان به پزشكتان اطلاع دهيد

 

ه‌: ريزش مو

چون سرعت رشد و تكثير سلولهاي پيازهاي مو بسيار زياد است از اينرو ممكن است در اثر شيمي‌درماني موقتاً به آنها آسيب برسد ولي پس از قطع دارو متوقف مي‌شود و موهايتان به حالت طبيعي درخواهد آمد. براي اين مشكل مي‌توانيد

1)      قبل از شروع درمان موهايتان را كوتاه كنيد

2)      از كلاه يا روسري نخي استفاده كنيد.

3)      از شانه زدن سفت پرهيز كنيد و با شانه دانه درشت موهاي خود را شانه كنيد

4)      از رنگ كردن و فر كردن موها پرهيز كنيد

5)      در صورت تمايل از كلاه گيس استفاده كنيد

بايد بدانيد اين عارضه زودگذر است و پس از خاتمه درمان و گاهي در طول درمان موها شروع به رشد مي‌كنند.

 

و: مستعد شدن به عفونت‌هاي مختلف

اكثر داروهاي شيمي‌درماني اثر مستقيمي روي مغز استخوان كه محل توليد سلول‌هاي خوني است دارد و باعث كم كاري مغز استخوان مي‌شود و چون گلبول‌هاي سفيد كه در پيشگيري از عفونت و مبارزه با ميكروبها كمك بزرگي ميكنند و در مغز استخوان ساخته مي‌شوند در هنگام شيمي‌درماني كاهش پيدا مي‌كنند در نتيجه احتمال دچار شدن به بيماريهاي عفوني افزايش مي‌يابد. بنابراين جهت كاهش دچار شدن به عفونت نكات زير را رعايت كنيد.

1)      دستهايتان را حتماً بشوئيد، مخصوصاً قبل از صرف غذا و بعد از اجابت مزاج

2)      ازتماس و نزديك شدن به كسانيكه بيماريهاي عفوني مثل سرماخوردگي دارند اجتناب كنيد.

3)      از تماس با بچه‌هاي تازه واكسينه شده بپرهيزيد

4)      در طي درمان از محيط‌هاي شلوغ پرهيز كنيد

5)      در طي درمان از مصرف سبزي‌ها و ميوه‌هاي خام بپرهيزيد

6)      موقع گرفتن ناخن‌هايتان مواضب باشيد تا گوشتتان را نگيريد و زخم نكنيد

7)      از مسواك نرم استفاده كنيد تا احتمال زخم شدن دهان و لثه كم شود

8)      براي تراشيدن موها از تيغ استفاده نكنيد.

9)      سعي كنيد روزي يكبار دوش بگيريد و خودتان را به آرامي با حوله خشك كنيد

10)   جوش‌هاي صورت يا بدنتان را نكنيد

11)    در صورت ابتلا به هر گونه عفونتي سريعاً به پزشكتان اطلاع دهيد. علامت عفونت عبارتند از:

-  تب بالاي 38 درجه، لرز، عرق شبانه

-  علامت عفونت ادرار عبارتند از سوزش ادرار بخصوص هنگام تخليه ادرار، تكرر ادرار و تغيير رنگ ادرار

-  سرفه شديد و يا زخم شديد دهاني

-  احساس ناخوشي و درد غيرمعمولي

-  خونريزي غير طبيعي از بيني، لثه و مشاهده خون در ادرار و مدفوع

-  قرمزي، التهاب و ورم در ناحيه تزريق

 

ز: خستگي

يكي از عوارض شيمي‌درماني خستگي شديد است كه در طي نخستين هفته شروع مي‌شود و بتدريج 2 تا 4 هفته پس از خاتمه درمان از بين مي‌رود. براي رفع اين مشكل

1)      برنامه و فعاليت زندگي را در حد تحمل انجام دهيد

2)      در بين فعاليت‌هاي روزانه استراحت كنيد

 

ژ: تغييرات پوستي

داروهاي شيمي‌درماني ممكن است باعث تغييراتي جزئي مثل قرمز شدن، خشك شدن، پوسته شدن و خارش در پوست بشوند و يا جوشهاي كوچكي، زير پوست پيدا شود كه اكثر اينها به مرور رفع مي‌شود و به درماني خاصي نياز ندارد.

 

س: نامنظم شدن عادت ماهيانه يا قطع قاعدگي:

شيمي‌درماني مي‌تواند باعث نامنظم شدن عادت ماهانه و يا قطع آن شود كه تا پايان دوره درمان ادامه داشته باشد در صورت زيادشدن خونريزي عادت ماهانه و يا كم شدن آن فاصله بين دو عادت ماهانه به پزشك خود اطلاع دهيد.

 

ش: خواب رفتگي و گزگز در انگشتان و اختلال در تعادل

درمانهاي شيمي‌درماني ممكن است تغييراتي در اعصاب حسي ايجاد كنند و باعث عوارضي مثل خواب رفتگي انگشتان دست و پا و يا اختلال در حركت و از دست دادن تعادل شوند كه معمولاً گذرا بوده و با قطع دارو و بتدريج برطرف مي‌شود.

 

ف: تورم صورت و دستها و پاها و شكم

بعضي از داروهاي شيمي‌درماني ممكن است باعث تغييرات هورموني و در نتيجه افزايش مايعات داخل بافتها و باقي‌ماندن مايع زياد در بدن بشوند اگر در ناحيه صورت و دست‌ها و پاها و يا شكم پف يا تورمي مشاهده كرديد پزشك را در جريان بگذاريد. همچنين توصيه مي‌شود از مصرف زياد نمك پرهيز كنيد.

ق: خونريزي

اگر مقدار پلاكتهاي خون كم شود احتمال خونريزي به صورت مختلف بالا مي‌رود. جهت كم كردن خطر خونريزي نكات زير را رعايت كنيد:

1)      بدون اجازه پزشك هيچ دارويي حتي آسپرين و مسكن‌هاي ديگر مصرف نكنيد.

2)      از مسواك نرم استفاده كنيد و لثه‌ها را با وسيله نرمي مثل پنبه تميز كنيد.

3)      براي نظافت بيني با انگشت يا وسيله ديگري آنرا تحريك نكنيد.

4)      هنگام استفاده از وسايل برنده مثل كارد احتياط كنيد كه باعث بريدگي و خراش نشود.

5)      از دست زدن به وسايل داغ جهت جلوگيري از سوختن بدنتان خودداري كنيد.

6)      از كارهاي سخت بدني و ورزش خودداري كنيد.

7)      اگر در پوست بخصوص در ناحيه ساق پا و يا شكم دانه‌هاي قرمز رنگي پيدا شد فوراً اطلاع دهيد.

8)      اگر كبودي و خونمردگي زير پوست مشاهده كرديد اطلاع دهيد.

9)      اگر در ادرارتان خون ديديد اطلاع دهيد.

10)   اگر خونريزي از مقعد داشته يا مدفوعتان سياه رنگ شد اطلاع دهيد.

11)   افزايش ادرار و افسردگي نيز از ساير علائم شيمي‌درماني مي‌باشد.

در صورتي كه علائم ديگري دروضعيت جسمي خود مشاهده كرديد حتماً به پزشك معالج خود اطلاع دهيد.

 

 

+ نوشته شده در  یکشنبه بیستم شهریور 1390ساعت 10:31  توسط دوست  |